DẢI NGÂN HÀ LÀ GÌ - NHỮNG ĐIỀU THÚ VỊ VỀ DẢI NGÂN HÀ

-

Nguồn gốc của dải Ngân Hà vẫn còn nhiều bí ẩn nhưng các nhà thiên văn học tin rằng nó đã hình thành từ hơn 13 tỷ năm trước.

Bạn đang xem: Dải ngân hà là gì


RMs
Sl_ec3CRf2v
Vpv
HKBQ" alt="*">


Mô phỏng dải Ngân Hà trong vũ trụ hiện đại. Ảnh: NASA

Vũ trụ hiện đại có những nơi mật độ rất cao như các thiên hà và những nơi mật độ rất thấp như khoảng trống giữa chúng. Tuy nhiên, tất cả nghiên cứu chỉ ra rằng vũ trụ sơ khai rất khác: hầu như không có bất kỳ sự khác biệt nào về mật độ trong vũ trụ, theo Cơ quan Vũ trụ châu Âu.

Thuở sơ khai

Dải Ngân Hà của chúng ta có lẽ cũng bắt đầu giống như bất kỳ thiên hà nào khác: từ một khối vật chất nhỏ có mật độ lớn hơn một chút so với mức trung bình của vũ trụ. Khoảng 13 tỷ năm trước, khối này chủ yếu được tạo thành từ vật chất tối, dạng vật chất không tương tác với ánh sáng. Do có mật độ cao hơn một chút so với mức trung bình, nên nó có lực hấp dẫn mạnh hơn một chút so với môi trường xung quanh, cho phép hút nhiều vật chất tối hơn và theo thời gian trở nên lớn hơn và có lực hấp dẫn mạnh hơn.

Tuy nhiên, dải Ngân Hà sơ sinh không đơn độc. Nó được bao quanh bởi một số khối vật chất tối lân cận. Cuối cùng, những khối vật chất tối đầu tiên phát triển đủ lớn để kéo vật chất bình thường vào, tập hợp thành các cụm dày đặc và hình thành nên những ngôi sao đầu tiên. Những cụm đó ngày nay vẫn còn bên trong và xung quanh dải Ngân Hà và được gọi là cụm sao cầu. Chúng chứa những ngôi sao già nhất trong thiên hà, với một số ngôi sao gần 13 tỷ năm tuổi, theo Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard Smithsonian.

Thời kỳ phát triển nhanh chóng

Các khối vật chất tối ban đầu, cùng với các tập hợp sao của chúng, cuối cùng đã hợp nhất để tạo thành dải Ngân Hà nguyên thủy vào khoảng 12 tỷ năm trước. Khi sự hợp nhất đó xảy ra, dải Ngân Hà nổi lên như một thực thể riêng biệt trong vũ trụ, tách biệt với môi trường xung quanh. Lực hấp dẫn khổng lồ của thiên hà hút ngày càng nhiều vật chất tối và khí, khiến nó phát triển nhanh chóng về kích thước.

Trong quá trình này, phần lớn khí dồn vào trung tâm. Khi khối khí sụp đổ, nó tạo thành một đĩa mỏng và quay nhanh. Đĩa thiên hà bắt đầu tạo ra các ngôi sao một cách nhanh chóng. Trong vài tỷ năm, dải Ngân hà đã trải qua một thời kỳ hình thành sao nhanh chưa từng có, theo Bách khoa toàn thư về Thiên văn học và Vật lý thiên văn của Viện Công nghệ California.

Tuy nhiên, các vụ sáp nhập vẫn chưa kết thúc. Dựa trên quan sát từ vệ tinh Gaia, các nhà thiên văn học đã xác định được hơn chục tập hợp sao trong dải Ngân Hà có vẻ hơi khác so với những ngôi sao lân cận của chúng. Những tập hợp này chứa các ngôi sao có độ tuổi, thành phần nguyên tố và tốc độ tương tự nhau.

Theo Earth Sky, chúng đại diện cho phần còn lại của các thiên hà nhỏ hơn đã sáp nhập với thiên hà của chúng ta hàng tỷ năm trước. Lực hấp dẫn mạnh mẽ của dải Ngân Hà đã xé toạc những kẻ xâm nhập kém may mắn này, ăn thịt chúng và chỉ để lại những tàn dư nhỏ sau đó.


CYDmt
Vj
RC16g
JPav
SA" alt="*">


Phần trung tâm đầy khí bụi của dải Ngân Hà nhìn từ Đài thiên văn Nam Âu trên núi Paranal ở sa mạc Atacama, phía bắc Chile. Ảnh: ESO

Hiện tại và tương lai

Ngày nay, dải Ngân Hà vẫn chưa từ bỏ cách "ăn thịt đồng loại". Nó đang dần xé nát các thiên hà vệ tinh gần nhất là Đám mây Magellan Lớn và Nhỏ.

Thật thú vị, thiên hà của chúng ta đã không bị sáp nhập với bất kỳ thiên hà có khối lượng tương tự nào trong toàn bộ lịch sử 13 tỷ năm của nó. Những vụ sáp nhập kiểu này rất thảm khốc. Tác động của vụ va chạm có thể kích hoạt sự hình thành nhanh chóng của rất nhiều ngôi sao, đến mức không còn đủ khí để hình thành sao mới. Sau một vụ sáp nhập lớn, các thiên hà có xu hướng trở nên "đỏ và chết", nghĩa là chúng chỉ chứa những ngôi sao nhỏ màu đỏ và mờ nhạt.

Theo NASA, dải Ngân Hà đang trong quá trình va chạm với hàng xóm lớn gần nhất của nó, thiên hà Andromeda. Trong khoảng 4 tỷ năm nữa, chúng sẽ bắt đầu va chạm và cuối cùng, dải Ngân Hà như chúng ta biết sẽ biến mất.

Có rất nhiều người thắc mắc dải ngân hà là gì? Có bao nhiêu dải ngân hà? Dải ngân hà nào đẹp nhất? Vì sao lại có tên là dải Ngân hà? Những thắc mắc và kiến thức khoa học này sẽ được giải đáp trong bài viết dưới đây cùng theo dõi nhé!

Dải ngân hà là gì?

Dải Ngân hà là một thiên hà tên tiếng Anh là Galaxy có Hệ mặt trời nằm trong đó. Ngoài ra dải ngân hà còn có tên gọi khác là Milky Way hay là Sông Ngân. Theo tiếng Hán Việt dải ngân hà còn có nghĩa là dòng sông Hoàng Hà chảy trên bầu trời. Cách gọi này là do sự xuất hiện dựa theo quan sát từ Trái đất khi nhìn lên trên bầu trời. 


*

Dải ngân hà là gì?


Dải Ngân Hà là một thiên hà dạng hình xoắn ốc có thanh ngang theo phân loại Hubble (nghĩa là dạng thiên hà hình đĩa trong đó có các nhánh liên kết không chặt chẽ với nhau và có phần gần trung tâm của dải ngân hà sẽ lồi hẳn lên). Dải ngân hà theo tính toán có khối lượng xấp xỉ 1012 khối lượng của Mặt Trời, đường kính khoảng 100.000 năm ánh sáng, và có khoảng 200-400 tỷ ngôi sao. Dải ngân hà nằm trong hệ mặt trời và có khoảng cách từ trung tâm dải Ngân Hà đến Mặt Trời khoảng 27.700 năm ánh sáng.

Xem thêm: Nâng cấp ứng dụng facebook, cách cập nhật facebook trên iphone, android

Dải ngân Hà xuất hiện trên bầu trời nhìn như một dải sáng mờ, xuất phát từ chòm sao Thiên Hậu (có tên tiếng Anh là Cassiopeia) đến chòm sao Nam Thập Tự (có tên tiếng Anh là Crux) ở phía nam. Chỗ sáng nhất của dải ngân hà là trung tâm nằm ở phía chòm sao Nhân Mã (Sagittarius).

Ở Việt Nam, thời điểm để quan sát và ngắm nhìn dải ngân hà thích hợp nhất là từ tháng 1 đến tháng 7. Sau khoảng thời gian này, sẽ không quan sát được dải Ngân Hà bởi nó sẽ xuất hiện trên trời khi Trái Đất vào ban ngày.

Như vậy thực chất dải Ngân Hà là cách gọi tên riêng của 1 thiên hà nằm trong hệ mặt trời. Vậy thiên hà là gì? Thiên hà khác với dải ngân hà như thế nào?

Thiên hà là gì?

Thiên Hà là một hệ thống cực lớn nơi hội tụ những thiên thể và các vật chất có liên kết với nhau bằng lực hấp dẫn. Thiên hà bao gồm rất nhiều sao, tàn dư sao, các môi trường liên sao chứa khí, vật chất tối, bụi vũ trụ….


*

Thiên hà nghĩa là gì?


Cho đến hiện nay những thông tin về thiên hà vẫn chỉ là tương đối hầu hết các con số đưa ra chỉ được ước tính nhưng thiên hà là một thành phần quan trọng trong vũ trụ là điều chắc chắn.

Do đó với câu hỏi “có bao nhiêu thiên hà trong vũ trụ” vẫn chưa có câu trả lời vì chưa có thông số cụ thể nhưng có thể khẳng định rằng có vô số. Theo một tính toán trước đây ước lượng rằng có khoảng 170 tỷ thiên hà. Nhưng con số này theo một nghiên cứu khoa học mới nhất đã được nâng lên tận 2 nghìn tỷ. 

Thiên hà tồn tại nhiều hình thái khác nhau theo các nhà khoa học Hubble theo nghiên cứu của ông chỉ ra thiên hà tồn tại chủ yếu ở 3 hình thái: hình Elip, hình xoắn ốc và các thiên hà dị thường.

Vì vậy khi trả lời cho câu hỏi “có bao nhiêu dải ngân hà” thì chỉ có 1 nhưng khi hỏi có bao nhiêu thiên hà trong vũ trụ thì câu trả lời là vô số không thể đếm hết. 

Những điều thú vị xung quanh dải ngân hà trong vũ trụ

Nguồn gốc dải Ngân Hà là gì?

Dải ngân hà là tên gọi tiếng Việt nhưng có nguồn gốc xuất phát từ Trung Quốc. Đó là thời điểm trên bầu trời đêm khi quan sát dải ngân hà giống như một dải màu trắng bạc kéo dài do được tạo bởi rất nhiều ngôi sao. Khi đó người Trung Quốc xưa tưởng tượng đó là một dòng sông chảy trên bầu trời đêm nên từ đó gọi nó là Ngân hà.

Dải ngân hà Milky Way là gì?

Milky Way là một thiên hà hình dạng xoắn ốc nên khi nhìn từ trên cao sẽ thấy giống như một chiếc đĩa có các nhánh liên kết với nhau không chặt chẽ, nhìn vào trung tâm của dải ngân hà sẽ thấy lồi hẳn lên.


*

Dải ngân hà Milky Way có những đặc điểm gì?


Theo ước tính Dải Ngân Hà có thể có đường kính là 100.000 – 160.000 năm ánh sáng. Và mặt trời chỉ là một vật thể nhỏ bé trong rất nhiều thứ tồn tại trong đó. Theo nghiên cứu và công bố của các nhà khoa học Đại học Columbia – Mỹ cho rằng Milky Way nặng gấp 210 tỷ lần mặt trời.

Dải Ngân Hà có bao nhiêu hành tinh?

Mặc dù không thể có con số chính xác có bao nhiêu hành tinh trên dải ngân hà. Nhưng theo các nhà khoa học đã khẳng định có ít nhất 100 tỷ ngôi sao như mặt trời. Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa tìm thấy hành tinh nào có dấu hiệu của sự sống như trên Trái Đất. 

Tên thiên hà gần Milky Way là gì?

Thiên hà tiên nữ có tên gọi tiếng Anh là Andromeda nằm gần nhất Ngân Hà. Theo lời nhận xét của tiến sĩ Kuppe (Đại học Columbia – Mỹ) rất khó để xác định được điểm kết thúc của Milky Way và điểm bắt đầu của Andromeda. Tuy nhiên có thế thấy hầu hết các ngôi sao ở trong phạm vi 40.000 năm ánh sáng.

Thiên hà Andromeda là có kích thước lớn hơn Milky Way, là một siêu thiên hà có thể lớn gấp 3 lần so với Milky Way.

Theo quan sát của các nhà nghiên cứu thiên văn học sử dụng sử dụng kính viễn vọng cường độ mạnh phát hiện ra rằng thiên hà Andromeda đang tiến gần hơn về Ngân Hà. Nhiều giả thuyết cho rằng với tốc độ di chuyển này sẽ xảy ra cú va chạm giữa hai thiên hà trên dưới 5 tỷ năm nữa. Đã có nhiều ý kiến được đưa ra nhưng không ai biết được kết quả như thế nào? 

Top 5 hình ảnh dải ngân hà đẹp nhất

*

*

*

*

*

Như vậy với những kiến thức về dải ngân hà là gì? thiên hà là gì? được chia sẻ trong bài viết này. Hy vọng sẽ giúp bạn có những thông tin mới mẻ về chủ đề khoa học vũ trụ. Đừng quên truy cập vào lis.edu.vn để cập nhật thêm nhiều kiến thức hay ho cho bản thân nhé.